Symposium Gaming in het Onderwijs, Leren in een Virtuele Wereld; Den Haag, 17 september 2009

Het project Leren in een Virtuele Wereld / Cyberdam, de vereniging SAGANET, de Stichting RechtenOnline en het Lectoraat Informatie, Techniek en Samenleving van de Haagse Hogeschool organiseerden op 17 september 2009 in Den Haag het symposium Gaming in het onderwijs: leren in een virtuele wereld.

Tijdens deze dag werd aandacht besteed aan de ontwikkeling van simulaties en spellen voor onderwijsdoeleinden en aan de ervaringen van ontwikkelaars en gebruikers. In een aantal presentaties en workshops kwamen onder meer aan de orde: gamedesign, juridische games, gaming en de beroepspraktijk, systematische game-evaluatie en de ervaringen van een docent met het ontwikkelen en spelen van een game in de virtuele omgeving Cyberdam. Ook bestond er gelegenheid tot het spelen van een onderwijsgame.

Project Leren in een Virtuele Wereld / Cyberdam
Vereniging SAGANET
Stichting RechtenOnline
Haagse Hogeschool, Lectoraat Informatie, Techniek en Samenleving

Programma

Zaal open: 9:30 u.

10:00 - 12:20 u. - Presentaties

De ochtend staat in het teken van de achtergrond van het gebruik van Virtuele Werelden in het onderwijs. Op welke wijze worden Virtuele Werelden ingezet en hoe verhoudt zich dat tot andere onderwijsmethoden? Maar ook wat zijn de verwachtingen en wat kunnen we op dit moment waarmaken? Tevens zal er ook aandacht besteedt worden aan de resultaten van het Leren in een Virtuele Wereld project.

12:20 - 13:00 u. - Lunch en posterpresentaties

Tijdens de gehele dag zijn er posterpresentaties van het project Leren in een Virtuele Wereld, waar de resultaten van de verschillende games gepresenteerd worden.

13:00 - 16:00 u. - Workshops

Na de lunch wordt het tijd om zelf aan de slag te gaan. In verschillende workshops kunnen de aanwezigen zelf een game of een game opzet bouwen of een game spelen. Worden er games voor verschillende doelgroepen, bijvoorbeeld recht of beroepsonderwijs gepresenteerd.

16:00 - 16.30 u. - Afronding

We sluiten af met een laatste presentatie gevolgd door een borrel.

Verslag

Presentaties

[GEANNULEERD] Leren in virtuele werelden: inspiratie in verbinding (Bert Mulder)

Op dit moment bevinden we in de eerste ontwikkeling van virtuele werelden. Maar de mogelijkheden van virtuele werelden voor onderwijs zijn aanzienlijk. Ze creëren nieuwe didactische mogelijkheden, maar ook nieuw inspiratie. Deze presentatie heeft een overzicht van de mogelijkheden en schetst een beeld van de komende ontwikkelingen.

Bert Mulder is directeur van het eSociety Instituut van de Haagse Hogeschool en lector Informatie, Technologie en Samenleving. Hij richt zich op de brede sociale en maatschappelijke toepassing van ICT in de samenleving en werkt in projecten rond zorg en overheid. Het eSociety Instituut ontwikkelde verschillende wiki's voor het onderwijs en is geïnteresseerd in educational gaming. Naast zijn positie bij de Hogeschool is hij ook strategisch adviseur voor bedrijven in instellingen.

GEANNULEERD WEGENS ZIEKTE

[HANDOUT] Effectief leren binnen virtuele werelden (Wilfred Rubens)

Nieuwe technologieën zoals virtuele werelden bieden nieuwe kansen voor onderwijzen en leren. Toch worden zij lang niet altijd op een 'leerzame' manier ingezet. Wat weten wij van krachtige elektronische leeromgevingen? En wat kan de meerwaarde van virtuele werelden zijn voor effectief leren, in vergelijking met 'gewone' elektronische leeromgevingen.

Wilfred Rubens houdt zich sinds eind 1995 bezig met e-learning. Eerst bij BVEnet, daarna als e-learning consultant bij Siennax en het toenmalige KPMG Consulting. Vervolgens heeft Wilfred Rubens bijna vijf jaar gewerkt als adviseur ICT in het onderwijs bij het IVLOS, Universiteit Utrecht. Sinds 1 oktober 2006 werkt Wilfred als beleidsmedewerker van het College van Bestuur van Gilde Opleidingen, het regionaal opleidingencentrum in Noord- en Midden-Limburg. Bij dit ROC houdt hij zich voornamelijk bezig met onderwijsontwikkeling en ICT in het onderwijs. Daarnaast is Wilfred redactielid van e-learning.nl en onderhoudt hij dagelijks een weblog over technology enhanced learning (http://www.wilfredrubens.com). Wilfred Rubens verzorgt regelmatig keynotes, presentaties, workshops en gastcolleges over e-learning. Hij heeft een groot aantal publicaties over e-learning op zijn naam staan. Wilfred is ook een enthousiast gebruiker van diverse social software toepassingen waarmee hij kennis deelt (zoals twitter, Flickr, Skype, Delicious, Slideshare, LinkedIn, Facebook en Bloglines).

wilfred@wilfredrubens.com
http://www.wilfredrubens.com

[HANDOUT] Het ontwerpen van games in het onderwijs (Renée Filius)

Hoe ontwerp je zelf een serious game? Wat is daarover bekend vanuit de onderwijskunde? Welke didactisch model kan worden gebruikt? Wat is bekend vanuit onderzoek? Welke praktische aandachtspunten zijn er?

Op deze vragen wordt ingegaan tijdens de presentatie van Renée Filius. Specifieke aandacht wordt besteed aan de rol van feedback. Renée zal tevens verschillende voorbeelden van serious games laten zien.

Renée Filius is adviseur Hoger Onderwijs bij het Expertisecentrum ICT in het onderwijs van de Universiteit Utrecht. Daarvoor werkte zij onder andere bij de Digitale Universiteit als programmamanager van onder meer ‘Sieberdam ROCS’, de voorloper van Cyberdam. Ze werkt momenteel onder andere aan educatieve games, weblectures en mobiel leren.

HANDOUT

[HANDOUT] Onderwijservaringen met Cyberdam (Harald Warmelink)

Binnen het ‘Leren in een Virtuele Wereld’ project coördineerde Warmelink samen met Satiesh Bajnath en Geertje Bekebrede de evaluatie van de verschillende Cyberdam toepassingen. In zijn presentatie blikt hij terug op de verschillende typen Cyberdam toepassingen gedurende het project. Wat vonden de studenten en de docenten er van? Wat heeft goed gewerkt, en wat niet?

Harald Warmelink is promovendus aan de TU Delft, faculteit Techniek, Bestuur en Management. Hij onderzoekt hoe spelers van massively multiplayer online games zich organiseren, en wat voor gevolgen dit kan hebben voor bedrijven.

HANDOUT

Posters

Tijdens de presentaties en de workshops is het niet mogelijk om alle spellen uitgebreid aandacht te geven. Omdat het project vele games en ervaring heeft opgeleverd, die interessant voor alle toekomstige gebruikers van Cyberdam, willen we deze games en ervaringen delen door middel van posters. Deze posters zullen de hele dag te bekijken zijn en een goede indruk geven van de reikwijdte van het project.

De volgende games zullen zich presenteren:

• Border Crossings - Hogeschool Rotterdam
• Community Art - Hogeschool Rotterdam
• Cyborg Services Incorporated - Hogeschool van Amsterdam
• Dharadam - The Flourishing Slum - ISAGA Summerschool, New Delhi, 2008
• Digital Rights, Legitimate Peer to Peer - Universiteit Leiden
• Dilemma's Outreachende Hulpverlening - Hogeschool Utrecht
• Expertisemarkt Jeugdbeleid - Hogeschool Utrecht
• Gezondheidsplein - Haagse Hogeschool
• Hex Online - Stichting RechtenOnline
• Legitimate retention-data service - Universiteit Leiden
• Maternity Leave - Universiteit of Strathclyde, Hogeschool Utrecht
• Non Profit - INHOLLAND
• Participatietoets - Hogeschool Utrecht
• Privaatrecht: Broodje gezond - Hogeschool Utrecht
• Rechte Spoor - TU Delft
• Safe Areas - Hogeschool Utrecht
• Saving Asia Information Literacy - Vrije Universiteit & Institute of Social Studies
• Solliciteer ze! - Hogeschool Rotterdam
• Vergunningen bij de bouw - Hogeschool Leiden
• Visie - Hogeschool Utrecht
• VMBO-docent gevraagd - Hogeschool Rotterdam
• Wetgevingsproces - Open Universiteit Nederland

Verder zijn er posters van:

• Project Leren in een Virtuele Wereld / Cyberdam
• Cyberdam Software
• Evaluatie Cyberdam Games
• Cyberdam - Hoe verder?

Workshops

13:00 - 14.30 u. Workshops - eerste ronde

• A - Deel 1 van Ontwikkel een Cyberdam-game in één middag (Pieter van der Hijden, Diny Peters)
• B - Deel 1 van Game gezondheidsplein en didactiek (Haagse Hogeschool)
• C - Deel 1 van Spelen van de Cybergame VISIE (Kees van Haaster en Marten Lemstra) 
• D - Deel 1 van SIMPLE: Transactional learning and simulation design (Paul Maharg) (Engelstalig)
• E1 - Kritische succesfactoren bij de implementatie van Cyberdam-games (Martin Gerrebrands) (ziek) 
• F1 - Workshop RechtenOnline: Recht-in-Beeld en CALI (Douwe Jan Koning, Janet Bijleveld, Peter de Graaf)

14.30 - 14.45 u. Korte Pauze

14.45 - 16.00 u. Workshops - tweede ronde

• A - Deel 2 van Ontwikkel een Cyberdam-game in één middag (Pieter van der Hijden, Diny Peters)
• B - Deel 2 van Game gezondheidsplein en didactiek (Haagse Hogeschool)
• C - Deel 2 van Spelen van de Cyberdam-game VISIE (Kees van Haaster en Marten Lemstra) 
• D - Deel 2 van SIMPLE: Transactional learning and simulation design (Paul Maharg) (Engelstalig)
• E2 - Serious Games voor openbare orde en veiligheid (Steven Lohman en Steven van den Heuvel)
• F2 - Workshop RechtenOnline: LawTube en JurInfo (Klaas Dijkhof, Leo van der Wees)

Vergeet niet de afsluiting en de borrel!

[HANDOUT] Ontwikkel een Cyberdam-game in één middag (Pieter van der Hijden, Diny Peters)

In deze workshop laten wij u in vogelvlucht ervaren wat er komt kijken bij het ontwikkelen van een nieuwe Cyberdam-game. In een middag doorlopen we de vijf stappen die tot een cyberdam –game kunnen leiden. Deze stappen zijn initiatief, definitie, ontwerp, realisatie en invoering. Het doel is om aan het eind van de middag een prototype van een game te hebben ontwikkeld.

Pieter van der Hijden (Sofos Consultancy, Amsterdam) is technisch projectleider van Leren in een Virtuele Wereld (Cyberdam), een M&ICT-project van de Stichting RechtenOnline. Hij is een consultant op het gebied van organisatie, leren en ICT. Zijn specialismen zijn e- government, e-learning en gaming/simulation. Hij werkt zowel in Nederland als in Suriname. Pieter is mede-oprichter van SAGANET en bestuurslid van ISAGA. Contactgegevens: pvdh@sofos.nl, www.sofos.nl.

Diny Peters (Ninox Consultancy BV, ’s-Hertogenbosch) is projectleider van Leren in een Virtuele Wereld (Cyberdam), een M&ICT-project van de Stichting RechtenOnline. Zij is een consultant op het gebied van organisatie, kwaliteitszorg en onderwijs. Haar specialisatie ligt in het juridisch domein en in het Hoger onderwijs. Contactgegevens: dinypeters@ninox.nl.

[HANDOUT] Game Gezondheidsplein en didactiek (Loe Jaklofsky en Herman de Bruine)

De workshop begint met een inleiding  door Loe Jaklofsky over games en simulaties en de vraag hoe games zijn toe te passen in het competentie leren. Als voorbeeld zullen een aantal competenties van de opleiding Management in de Zorg in de game Gezondheidsplein geprojecteerd worden. In het tweede deel van de workshop zal Herman de Bruine een presentatie houden over de inhoud en de ervaringen van studenten met het spelen van de game. Daarna worden enkele casussen met de deelnemers interactief behandeld door middel van kleine opdrachten.

Loe Jaklofsky is projectleider, supervisor en  trainer. Hij werkt als projectleider onderzoek en digitale didactiek bij het Lectoraat Informatie, Techniek en Samenleving  van de Haagse Hogeschool en als supervisor en coach in de zorgsector.

Herman de Bruine is Hogeschooldocent. Hij werkt bij de Academie voor Bestuur, Recht en Veiligheid van de Haagse Hogeschool. Hij heeft het Gezondheidsplein in de opleiding Management in de Zorg geïntroduceerd en uitgevoerd.

HANDOUT

SIMPLE: transactional learning and simulation design (Paul Maharg)

In this workshop participants will learn how transactions are designed and how simulations can be built in SIMPLE. Topics to be covered will include the role of virtual characters and resources, the monitoring and mentoring functions that can be built into SIMPLE and the ways in which simulation practices from other simulations can be imported into a SIMPLE design.

Paul Maharg is a Professor of Law in the Glasgow Graduate School (GGSL), University of Strathclyde. He is Co-Director of Legal Practice Courses, and Director of the innovative Learning Technologies Development Unit at the GGSL, and was Director of the two-year, JISC/UKCLE-funded project, SIMPLE (SIMulated Professional Learning Environment – http://simplecommunity.org ). He is the author of Transforming Legal Education: Learning and Teaching the Law in the Early Twenty-first Century (2007, Ashgate Publishing, 354pp, www.transforming.org.uk), and has published widely in the fields of legal education and professional learning design ( http://ssrn.com/author=272987 ). His specialisms include interdisciplinary educational design, and the use of ICT at all levels of legal education. He was recently appointed a Senior Fellow of the Higher Education Academy. He consults with law firms and other legal service employers. He blogs at http://zeugma.typepad.com .

[HANDOUT] Spelen van de Cyberdam game VISIE (Kees van Haaster en Marten Lemstra)

Deelnemers aan deze workshop leren een Cyberdam-game kennen door deze zelf te spelen en zo een gevoel te krijgen van de dynamiek van een online simulatiespel. Het gaat om een verkorte vorm van de game VISIE die normaal over meer weken wordt uitgerold. Het spelconcept is gebaseerd op imitatie door het spelen van beroepsrollen en op zowel samenwerking als concurrentie. Spelers werken samen (procesmanagement) in het spel aan de constructie van een visie (contentmanagement) op een sociaal, actueel thema. De spelers proberen in onderlinge wedijver zo hoog mogelijk te eindigen in het eindklassement van het spel.
 
Marten Lemstra is helpdesk-deskundige van Cyberdam en hogeschooldocent aan de Hogeschool Utrecht.
 
Kees van Haaster is onderzoeker aan het Kenniscentrum Sociale Innovatie en hogeschooldocent aan de Hogeschool Utrecht.

HANDOUT 

[GEANNULEERD] Kritische succesfactoren bij de implementatie van Cyberdam-games (Martin Gerrebrands)

De workshop evalueert de aansluitingskansen en aansluitingsproblemen bij de implementatie van Cyberdamgames binnen het onderwijs. In het bijzonder zal worden stilgestaan bij de verschillen tussen docent- en studentculturen, didactische idealen binnen het hogeschoolonderwijs en de (in)compatibiliteit van virtuele platforms voor onderwijsdoeleinden. Dit alles aan de hand van ervaringen binnen Cyberdam met virtuele juridische spreekuren. Deze virtuele ervaringen zijn gemodelleerd naar en geïnspireerd door het feitelijk bestaande juridische spreekuur van de Hogeschool van Amsterdam, nauw verbonden met het lectoraat Juridische Informatiekunde en Juridisch Kennismanagement van voornoemde hogeschool.

Martin Gerrebrands is ontwikkelaar en mede-uitvoerder van het project Cyborg Services Incorporated (juridische games). Hij is filosoof en socioloog en werkzaam aan de Hogeschool van Amsterdam (Sociaal Juridische Dienstverlening) als docent en wetenschappelijk onderzoeker.

GEANNULEERD WEGENS ZIEKTE

Workshop RechtenOnline: Recht-in-Beeld en CALI (Douwe Jan Koning, Janet Bijleveld, Peter de Graaf)

• Recht in Beeld, archief juridisch beeldmateriaal (nieuws en eigen producties), Douwe Jan Koning en Janet Bijleveld, Rijksuniversiteit Groningen
• CALI, interactieve leermodules, Peter de Graaf, Rijksuniversiteit Groningen

De stichting RechtenOnline is een stichting waarbij juridische HBO- en WO-instellingen zijn aangesloten. Deze stichting heeft tot doel het ondersteunen van innovatieve ontwikkelingen op het terrein van ICT en het juridisch onderwijs, het initiëren en ondersteunen van studies en projecten op dit terrein en het verzamelen en uitdragen van relevante kennis en ervaring. De ROL-producten zullen gepresenteerd worden door de product-managers afkomstig van verschillende juridische onderwijsinstellingen. De bijeenkomst staat onder leiding van RechtenOnline-coordinator Leo van der Wees.

Workshop RechtenOnline: LawTube en JurInfo (Klaas Dijkhoff en Leo van der Wees)

• LawTube, YouTube voor studenten recht, Klaas Dijkhoff, Universiteit van Tilburg
• JurInfo, e-learningmodule juridische informatievaardigheden, Leo van der Wees, Universiteit van Tilburg

Afronding

• 16:00 - 16:30 u. - Het is niet vanzelfsprekend (Freddy Veltman-van Vught)
• 16.30 - 17:30 u. - Borrel

[HANDOUT] Het is niet vanzelfsprekend (Freddy Veltman-van Vugt)

Een jaar lang hebben 11 docenten van de Hogeschool Rotterdam zich bezig gehouden met de vraag hoe zij hun onderwijs zouden kunnen verbeteren om zo beter aan te sluiten bij de wensen van studenten. Een experimenteel professionaliseringstraject (“Homo Zappiens” ) werd gestart.
De docenten die deelnamen waren allen zeer gemotiveerd om te ontdekken welke mogelijkheden en middelen er zijn om studenten met behulp van e-learning en netwerkleren te boeien, te motiveren om zo voor hen aansprekend onderwijs te realiseren en om zo ook, binnen de context van de dagelijkse onderwijspraktijk, veranderingen door te voeren, hiermee ervaringen op te doen en zo collegae te enthousiasmeren. De zoektocht van de deelnemers heeft veel onderzoeksgegevens opgeleverd die de kern vormen van de presentatie.

Freddy Veltman-van Vugt is lange tijd werkzaam geweest in het beroepsonderwijs als docent, adviseur, consultant, directeur. Vanaf 1991 werkt zij bij de Hogeschool Rotterdam (HR)en m.i.v. juni 2008 combineert zij haar functie als lector binnen de Kenniskring Versterking Beroepsonderwijs aan het Instituut voor Lerarenopleidingen van de HR met advieswerkzaamheden en de afronding van haar promotie (eind 2009).

HANDOUT

Locatie en routebeschrijving

Het symposium wordt gehouden bij de Haagse Hogeschool:

Haagse Hogeschool
Johanna Westerdijkplein 75
2521 EN Den Haag

De Haagse Hogeschool ligt pal achter station Den Haag HS.
Zie ook: Routebeschrijving.

Contact